7. Sınıf “TÜRK MUTFAK KÜLTÜRÜNDE KAHVE” Metni Günlük Planı-MEB 2018-2019

Dersin Adı/Yayın Adı TÜRKÇE / MEB Yayınları
Sınıf 7
Temanın Adı/Metnin Adı MİLLİ KÜLTÜRÜMÜZ/TÜRK MUTFAK KÜLTÜRÜNDE KAHVE
        Konu BaşlıkAna fikirKonuMetin türleriEk FiilHazırlıksız KonuşmaBilgilendirici MetinlerBakış AçısıNeden-sonuç, amaç-sonuç, koşul, karşılaştırma, benzetme, örneklendirme, duygu belirten ifadeler ve abartma
Önerilen Süre 40+40+40+40+40+40 (6 ders saati)
            Öğrenci Kazanımları /Hedef ve Davranışlar 1. OKUMA
T.7.3.1. Noktalama işaretlerine dikkat ederek sesli ve sessiz okur.
T.7.3.5. Bağlamdan hareketle bilmediği kelime ve kelime gruplarının anlamını tahmin eder.
T.7.3.6. Deyim ve atasözlerinin metne katkısını belirler.
T.7.3.19. Metinle ilgili soruları cevaplar. Metin içi ve metin dışı anlam ilişkileri kurulur.
T.7.3.25. Metinler arasında karşılaştırma yapar. Bakış açısı ve mesajlar karşılaştırılır.
T.7.3.28. Okudukları ile ilgili çıkarımlarda bulunur. Metinlerdeki neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul, karşılaştırma, benzetme, örneklendirme, duygu belirten ifadeler ve abartma üzerinde durulur.
T.7.3.29. Metin türlerini ayırt eder.      

3. KONUŞMA
T.7.2.1. Hazırlıklı konuşma yapar. Öğrencilerin düşüncelerini mantıksal bir bütünlük içinde sunmaları, görsel, işitsel vb. destekleyici materyaller kullanarak sunu hazırlamaları sağlanır.

4. YAZMA
T.7.4.2. Bilgilendirici metin yazar. olarak kullanır.
T.7.4.6. Bir işi işlem basamaklarına göre yazar.
T.7.4.12. Yazdıklarının içeriğine uygun başlık belirler. T.7.4.13. Ek fiili işlevlerine uygun olarak kullanır.  
T.7.4.14. Araştırmalarının sonuçlarını yazılı olarak sunar.
T.7.4.16. Yazdıklarını düzenler. b) Metinde yer alan yazım ve noktalama kuralları ile sınırlı tutulur  
Ünite Kavramları ve Sembolleri/Davranış Örüntüsü Metin türleri, ek fiil, başlık, ana fikir, bilgilendirici metinler, konu…
Öğretme-Öğrenme-Yöntem ve Teknikleri Not alarak okuma Sesli – sessiz okuma Not alma Güdümlü yazma Güdümlü konuşma Soru cevap Anlatım Gösterip yaptırma Rol yapma Beyin fırtınası Tartışma
Kullanılan Eğitim Teknolojileri-Araç, Gereçler ve Kaynakça * Öğretmen * Öğrenci EBA Bilgisayar (İnternet, sunu programları, arama motorları) Projeksiyon Ders kitabı Sözlükler Yazım Kılavuzu Tematik materyaller Çalışma kâğıtları Gazete ve dergi kupürleri
•  Dikkati Çekme 1. Metnin başlığı ve görselleri size neler çağrıştırıyor? 2. Türkiye’de kahve yetişmemesine rağmen neden dünyaca ünlü “Türk kahvesi” ifadesi oluşmuştur? 3. Dünyaca bilinen Türk mutfak ürünleri nelerdir?
•  Güdüleme Bu dersimizde “MİLLİ KÜLTÜRÜMÜZ” temasındaki  “TÜRK MUTFAK KÜLTÜRÜNDE KAHVE” adlı metni işleyeceğiz. Bu metnimizde kahvenin kültürümüzdeki yerini öğreneceğiz ve “Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır.” sözünün nerden geldiğini öğrenmiş olacağız.
    •  Gözden Geçirme   “Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır.”

•  Derse Geçiş

1. Dikkati çekme sorusu sorulduktan sonra öğrencilerden metnin içeriğini tahmin etmeleri istenecek.

2. Metnin başlığı ve görselleri hakkında öğrenciler konuşturulacak.

– Metnin içeriği öğrenciler tarafından tahmin edilecek.(Metinde neler anlatılmış olabilir?)

-Ders kitabındaki görseller öğrenciler tarafından incelenecek ve öğrencilerin dikkati parça üzerine çekilecek.

-Parçanın başlığı hakkında öğrencilere soru sorulacak(Konulan başlığa bakarak sizce bu parçada ne anlatılmış olabilir?)

3. Güdüleme ve gözden geçirme bölümü söylenecek.

4. Parça öğretmen tarafından örnek olarak okunacak/izletilecek.

5. Parça, öğrenciler tarafından sessiz olarak okunacak/izletilecek.

6. Öğrenciler tarafından anlaşılmayan, anlamı bilinmeyen kelimeler metnin üzerine işaretlenecek/deftere not alınacak.

  • Anlaşılmayan, anlamı bilinmeyen kelimelerin anlamı ilk önce sözcüğün gelişinden çıkarılmaya çalışılacak. Anlamı sözlükten bulunacak, öğrenciler tarafından önce tahtaya sonra kelime defterlerine yazılacak.
  • Öğrencilere 5-8 kelimeden oluşan cümleler kurdurularak, bilinmeyen kelimeler anlamlandırılacak.
  • Yanlış telaffuz edilen kelimeler birlikte düzeltilecek. Sırasıyla etkinlikler yapılacak. 

1. ETKİNLİK

Aşağıda metinden alınan cümleler verilmiştir. Bu cümlelerde geçen ve sözlük anlamları verilen kelimeleri bularak bulmacaya yerleştiriniz.

1. Tarihsel, toplumsal gelişme süreci içinde yaratılan bütün maddi ve manevi değerler ile bunları yaratmada, sonraki nesillere iletmede kullanılan, insanın doğal ve toplumsal çevresine egemenliğinin ölçüsünü gösteren araçların bütünü, hars, ekin.
KÜLTÜR

2. Yandan kulplu, boynu uzun, genellikle bakırdan su kabı.
GÜĞÜM

3. Dönenceye ait.
TROPİK

4. Sıcak iklimlerde yetişen bir ağacın meyvesinin çekirdeklerinin kavrulup çekilmesiyle elde edilen tozla hazırlanan içecek.
KAHVE

5. Kahve pişirmeye yarayan saplı, küçük kap.
CEZVE

6. Gezgin, turist.
SEYYAH

7. Bir şeyi armağan olarak verme, sunma.
İKRAM

8. Su koymaya yarayan kulplu, emzikli kap.
İBRİK

9. Çay, kahve vb. sıcak şeyler içmekte kullanılan, genellikle kulplu, porselen veya camdan yapılmış küçük kap.
FİNCAN

2. ETKİNLİK

Aşağıdaki soruları okuduğunuz metinden hareketle yanıtlayınız.

1. Türk kahvesinin farklı ve kendine özgü yönleri (elde edilişi, yapımı, içimi) nelerdir?
Türk kahvesi kahve ağacının meyvelerinin çekirdeklerinin kurutulup kavrulmasıyla elde edilir. Pişirmeden hemen önce öğütülür. Cezvede yavaşça pişirilir, köpüklendirilir. Sıcak içilir.

2. Türk kahvesini özel yapan kültürel yönler nelerdir?
Türk kahvesinin hazırlanış ritüelleri  ve sunumu bir kültürdür. Türk kahvesi ile birlikte kahvehane kültürü de oluşmuştur. Eve gelen misafirlere genelde kahve ikram etmek adettir. Kız isteme adetlerinde de istenilen kızın kahve pişirip ikram etmesi, kızın el becerilerinin anlaşılmasında bir gösterge kabul edilir.

3. Yörenizdeki “kız isteme” töreninde uygulanan kahve geleneğini anlatınız.
Bulunduğunuz yöreye göre bu soruyu siz cevaplayabilirsiniz.

4. Türk kahvesi gibi hem lezzet bakımından farklı hem de sosyal ve kültürel önemi olan başka Türk içecekleri neler olabilir? Bunlarla ilgili ne tür sosyal mekânlar oluşturulabilir?
Şerbet, şalgam, ayran gibi içecekler başka Türk içecekleridir.

5. Günümüz kafeleri ile geleneksel Türk kahvehanelerini karşılaştırınız, tercihinizi ve nedenlerini belirtiniz.
Bu soruyu siz cevaplayabilirsiniz.

 

3. ETKİNLİK

Aşağıdaki cümlelerin başına amaç-sonuç bildiriyorsa (A), neden-sonuç bildiriyorsa (N), karşılaştırma bildiriyorsa (K) yazınız.

(N) Kahvenin Arabistan’dan Batı’ya açılımı Osmanlı üzerinden olmuştur, bu yüzden de Avrupalılar kahveyi Türk içeceği olarak adlandırmıştır.

(A) Osmanlı’da kahvehaneler konuk ağırlamak için kullanılan sosyal mekânlar olarak
kullanılmıştır.

(K) Türk mutfağının kendine özgü yaratıcılığı ve beğenileri, onu diğer kültürlerin mutfaklarından büyük ölçüde ayırmaktadır.

(A) Avrupalı seyyahlar bilimsel incelemesinin yapılması için ülkelerine kahve götürmüşlerdir.

(K) Türk kahvesi gerek yapılışı gerekse içimiyle diğer kahve çeşitlerinden oldukça farklı ve
kendine özgüdür.

(N) Kahve çekirdekleri öğütüldükten sonra tazeliklerini uzun süre koruyamadığı için kahve
yapımından hemen önce öğütülmelidir.

(K) Konuk ağırlamak için artık evden başka bir mekân oluşmuştu.

4. ETKİNLİK

Aşağıda verilen atasözlerini inceleyiniz, atasözlerinde kahve hangi yönüyle anlatılmaktadır? Verilmek istenen mesaj üzerinde düşünüp görüşlerinizi arkadaşlarınıza anlatınız.

“Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır.”
Toplumumuzda kahve, çok değer verilen kişilere sunulur. Sunulan kahve ile yeni dostluklar kurulur, dargınlar barışır. Burada bütünüyle iyilik, dostluk anlamında kullanılmıştır. Bu sözle bize yapılan iyiliklerin unutulmaması gerektiği anlatılmak istenmiştir.

“Gönül ne kahve ister ne kahvehane; gönül sohbet ister, kahve bahane.”
İnsanlar bir araya gelip sohbet etmekten hoşlanırlar. Genelde sohbet edilirken bir şeyler yenilip içilir. Bir insanla sohbet edilmek istendiği zaman yeme-içme bahane olarak sunulur. Aslında amaç yeme-içme değil, sohbet etmektir.

5. ETKİNLİK

Aşağıdaki metni okuyunuz. Yönergeleri uygulayınız.

a) Yukarıda okuduğunuz “Her Dem Tiryaki” metni ile “Türk Mutfak Kültüründe Kahve” metnini karşılaştırarak benzer ve farklı yönlerini yazınız.

Benzer Yönleri
– Her iki metin de bir içeceği ve bu içecekten doğan kültürü tanıtmaktadır.
– Her iki metinde de konu hakkında detaylı bilgiler verilmiştir.

Farklı Yönleri
“Her Dem Tiryaki” metninde daha samimi bir dil kullanırken “Türk Mutfak Kültüründe Kahve” metni bilgi vermeye yönelik nesnel yargılar barındıran bir dil kullanılmıştır.
“Her Dem Tiryaki” metninde okuyucuyla sohbet ediyormuş gibi bir üslupla yazılmıştır. “Türk Mutfak Kültüründe Kahve” metni daha akademik bir dille yazılmıştır.

 b) Okuduğunuz “Her Dem Tiryaki” metnindeki örneklendirme cümlelerini yazınız.

–  Örneğin İngiltere’de çay öğleden sonra saat 4 civarında hafif bir yiyecek eşliğinde içilirken daha ağır çay ziyafetleri ise, akşam saat 5 ile 7 arasında gerçekleşiyor.
– Hindistan’da siyah çay genelde deminin hafiflemesi için süt ile tüketiliyor.
– Çin çayları genellikle yeşil çay olarak tüketiliyor.

6. ETKİNLİK

Ailenizden ve çevrenizden öğrendiğiniz Türk kahvesi hazırlanışında kullanılan malzemeleri sıralayınız. Ardından Türk kahvesinin hazırlanışını yazınız.

Türk Kahvesi Malzemeleri

» Türk kahvesi

» Su

» Şeker

» Cezve

» Kaşık

Türk Kahvesi Hazırlanışı

Türk kahvesi yapmak için öncelikle cezveye ihtiyaç duyarız. Günümüzde çeşitli kahve makineleri olsa da eski zamanlardan beri en güzel kahveler bakır cezvelerde pişirilmektedir. İstenirse kahve makinelerinde de yapılabilir elbette, kahvenin yapılış şekli ve malzemelerin oranı değişmeyecektir.

Cezvenin içerisine kaç kişilik Türk kahvesi yapılacak ise Türk kahvesi fincanı ile ölçerek o kadar soğuk su koymak gerekmektedir. (Örneğin 2 kişilik kahve için 2 fincan su konulur.) Türk kahvesi pişirirken kullanılan suyun soğuk olmasına özen gösterilmelidir. Suyun içerisine yine kişi sayısı kadar tatlı kaşığı ile ölçerek Türk kahvesi konulur. (Örneğin 2 kişilik suyun içine 2 tatlı kaşığı Türk kahvesi konulur.) Ardından cezveye damak tadına göre şeker ilave edilir. Orta şekerli iki kişilik bir kahve yapımında 1 adet küp şeker yeterli olacaktır. Şekerli Türk kahvesi yapılacak ise 2 adet küp şeker kullanılmalıdır.

Tüm malzemeler cezveye konulup kısık ateşte, yani ocağın en küçük gözünde pişmeye bırakılır. Pişerken bir iki kere karıştırılması yeterlidir. Fazla karıştırılan Türk kahvesi köpüksüz olur. Ocaktaki Türk kahvesi kaynamaya başlar başlamaz ocaktan alınıp fincanlara paylaştırılır. Güzel ve köpüklü bir Türk kahvesinin püf noktalarından biri de kahvenin kaynamamasıdır. Kaynayan Türk kahvesinin köpüğü kalmaz.

Türk Kahvesi Sunumu

Türk kahvesi sunumu da kültürümüzde önemli bir yer edinmektedir. Fincanlara paylaştırılan Türk kahvesinin yanında su ya da soda; tatlı olarak da lokum ya da çikolata ikram edilir. Türk kahvesinin sunumu lezzeti kadar önemlidir.

7. ETKİNLİK

Yönergelere göre soruları cevaplayınız.

a) Aşağıdaki cümlelerin sonuna, kutulardaki eklerden uygun olanını örnekteki gibi yazınız.

Türk kahvesinin tadı diğer kahvelerden daha yoğundur.

Kahve, tropik iklim isteyen, yükseklerde ve zor yetişen narin bir bitkidir.

Aldığı kıyafetler çok pahalıydı.

Avludan büyükçe bir bahçeye geçerdi.

Türk kahvesi en çok ritüel barındıran kahveymiş.

İstanbul’a hızlı trenle gidiyormuş.

Herhâlde arayan Ahmet Bey’dir.

Türkçe sınavında çok başarılıdır.

Benden aldığı kitapları yarın kargoyla gönderecekmiş.

Uçakla İstanbul’a gidecekmiş.

Bu sabah gökyüzü bulutluydu.

Bizimle gelecekse biraz acele etsin.

b) Getirdiğiniz eklerin cümledeki işlevlerini yazınız.

İsme geldiğinde;
Cümle içinde isimleri yüklem yapmıştır. Cümleye şart anlamı katmıştır.

Fiile geldiğinde;
Eylemin zamanını bildirmiştir.

EK-FİİL (EK-EYLEM)

İsim soylu kelimelerin sonuna gelerek, onları yüklem yapan eklere ek-fiil denir. Ek -fiil ekleri şunlardır:

-dır, -idi, -imiş, -ise

Ek-fiillerin temel görevi

İsim ve isim soylu kelimelere gelerek onları yüklem yaparlar. Hayat, yaşayınca güzeldir.

Ek-fiiller genel olarak dört bölümde incelenir:

1.Ek-fiilin geniş zamanı

2.Ek-fiilin görülen geçmiş zamanı

3.Ek-fiilin duyulan geçmiş zamanı

4.Ek-fiilin şartı…

Ölçme-Değerlendirme  
•  Bireysel öğrenme etkinliklerine yönelik Ölçme-Değerlendirme •  Grupla öğrenme etkinliklerine yönelik Ölçme-Değerlendirme •  Öğrenme güçlüğü olan öğrenciler ve ileri düzeyde öğrenme hızında olan öğrenciler için ek Ölçme-Değerlendirme etkinlikleri Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil farklı bir görevde kullanılmıştır? A) Elindeki, çok güzel kokan bir güldü. B) Burası, kuş uçmaz kervan geçmez bir yerdi. C) O, herkesin beğenisini kazanmış bir yazardı. D) Hülya, annesini her gün mutlaka arardı.       Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik zamanlı fiil kullanılmamıştır? A) Balkondaki çiçekleri her pazar sulardı. B) Sabahleyin uyanamayınca otobüsü kaçırdı. C) Çocuk bir suç işlediyse önüne bakarmış. D) O sıcaklarda günde iki litre su içiyordum.  
Dersin Diğer Derslerle İlişkisi  Okurken sesli okuma kurallarına, yazarken imla ve noktalamaya diğer derslerde de dikkat etmeleri sağlanır.

>>2018-2019 7. Sınıf MEB Yayınları “TÜRK MUTFAK KÜLTÜRÜNDE KAHVE” Metni Günlük Planını aşağıdaki bağlantıdan indirebilirsiniz:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir